Εισαγωγή στην Ιλιάδα

Τι θα δουλέψεις

Η ύλη αυτής της εβδομάδας είναι η εισαγωγή στην Ιλιάδα: η θέση της στα ομηρικά έπη, η σχέση της με την ιστορία, το περιεχόμενο και η δομή της, και οι διαφορές της από την Οδύσσεια. Διάβασε το μάθημα και μετά πέρασε στις ασκήσεις. Κάθε απάντηση ελέγχεται αμέσως και μετράει στο σκορ.

1. Θέση στα ομηρικά έπη

Η Ιλιάδα, μαζί με την Οδύσσεια, αποτελούν τα αρχαιότερα και σημαντικότερα έπη της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής, λογοτεχνίας.

Παραδόθηκαν ολόκληρα και τοποθετούνται χρονικά στο δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.Χ.

Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, η Ιλιάδα προηγείται της Οδύσσειας και τοποθετείται γύρω στο 750 π.Χ.

Τα ομηρικά έπη περιγράφουν έναν ομηρικό κόσμο.

2. Ιλιάδα και ιστορία

Η Ιλιάδα, ακολουθώντας το κοινό γνώρισμα της επικής ποίησης, δεν είναι αυστηρά ιστορικό κείμενο.

Οι αναφορές σε γεγονότα ή πρόσωπα παραπέμπουν σε μυκηναϊκά ή μετα-μυκηναϊκά χρόνια, αλλά αυτά περνούν μέσα από τη φαντασία του ποιητή.

Ο Όμηρος χρησιμοποίησε το ιστορικό πλαίσιο ως πρώτη ύλη και όχι ως πηγή για την καταγραφή της ιστορίας.

Η μυθική παράδοση του Τρωικού Πολέμου αποτέλεσε την κύρια πηγή έμπνευσης.

3. Περιεχόμενο, θέμα και δομή

Θέμα

Η Ιλιάδα θεματικά επικεντρώνεται στον θυμό του Αχιλλέα και τις συνέπειές του.

«Μήνιν άειδε θεά...»

Παρουσιάζεται ως μια σύντομη χρονική περίοδος, 51 ημερών, πριν από την άλωση της πόλης (Τροίας).

Πλοκή

Η πλοκή αναπτύσσεται γύρω από τα εξής, με αυτή τη σειρά:

1Ο θυμός του Αχιλλέα

2Η αποχώρησή του από τη μάχη

3Οι ήττες των Αχαιών

4Η επιστροφή του στη μάχη μετά τον θάνατο του Πάτροκλου

5Η τελική μονομαχία του με τον Έκτορα

6Η ταφή του Έκτορα — εκεί ολοκληρώνεται το ποίημα

Δομή

Αποτελείται από 24 ραψωδίες, με συνολικά 15.693 στίχους.

4. Διαφορές Ιλιάδας και Οδύσσειας

Η Ιλιάδα παρουσιάζει σημαντικές διαφορές ως προς τον τρόπο γραφής και τα γεγονότα.

Χρόνος

ΙλιάδαΜικρό χρονικό διάστημα: 51 ημέρες.

ΟδύσσειαΜεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Περιεχόμενο

ΙλιάδαΠόλεμος, μάχες και ήρωες.

ΟδύσσειαΟ νόστος (επιστροφή) του Οδυσσέα και οι περιπέτειές του.

Κεντρικό θέμα

ΙλιάδαΗ «Μήνις» του Αχιλλέα.

ΟδύσσειαΟ νόστος και οι περιπέτειες του Οδυσσέα.

Δομή

ΙλιάδαΕνότητα τόπου και χρόνου: λίγες ημέρες στην Τροία.

ΟδύσσειαΠιο πολυδιάστατη.

Χαρακτήρες

ΙλιάδαΟι ήρωες είναι κυρίως πολεμιστές.

ΟδύσσειαΟ Οδυσσέας είναι ο «πολύτροπος» άνθρωπος, με πονηρία και ευφυΐα.

Κόσμος

ΙλιάδαΚόσμος ηρώων και πολεμιστών.

ΟδύσσειαΟικογένεια, πατρίδα και ανθρώπινη εμπειρία.

Αρχιτεκτονική

ΙλιάδαΠιο «κλειστή» και εστιασμένη.

ΟδύσσειαΠιο «ανοιχτή» και πολυδιάστατη.

5. Ο χάρτης

Ο χάρτης δείχνει την Ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου κατά τη μυκηναϊκή εποχή και τον Τρωικό πόλεμο.

Ηπειρωτική Ελλάδα και νησιά του Αιγαίου

Πόλεις των Αχαιών: Ορχομενός, Μυκήνες, Τίρυνς, Άργος, Σπάρτη, Πύλος, Ιθάκη, Αθήνα, Θήβα, Δωδώνη, Τρίκκη, Πτελεός, Βοιωτία, Κρήτη (Κνωσός), Ρόδος, κ.ά.

βέλος: κινήσεις των Αχαιών προς την Τροία

Τροία — Μικρά Ασία

Πόλεις των Τρώων: Λέσβος, Λήμνος, Μυσία, Θράκη.

● κύκλος: πόλεις των Αχαιών

■ τετράγωνο: πόλεις των Τρώων

▲ τρίγωνο: ουδέτερες πόλεις

→ βέλος: κινήσεις των Αχαιών προς την Τροία

Εξάσκηση

Συμπλήρωσε το κενό και πάτησε Έλεγχος. Η σωστή απάντηση φαίνεται αφού απαντήσεις.

1. Η Ιλιάδα, μαζί με την Οδύσσεια, είναι τα αρχαιότερα και σημαντικότερα έπη της ελληνικής και της ________ λογοτεχνίας.

2. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια παραδόθηκαν ________.

3. Τοποθετούνται χρονικά στο ________ μισό του 8ου αιώνα π.Χ.

4. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, η Ιλιάδα ________ της Οδύσσειας και τοποθετείται γύρω στο ________ π.Χ.

5. Τα ομηρικά έπη περιγράφουν έναν ________ κόσμο.

6. Ακολουθώντας το κοινό γνώρισμα της επικής ποίησης, η Ιλιάδα δεν είναι αυστηρά ________ κείμενο.

7. Οι αναφορές σε γεγονότα ή πρόσωπα παραπέμπουν σε μυκηναϊκά ή ________ χρόνια.

8. Αυτά τα γεγονότα και τα πρόσωπα περνούν μέσα από τη ________ του ποιητή.

9. Ο Όμηρος χρησιμοποίησε το ιστορικό πλαίσιο ως ________ ύλη και όχι ως πηγή για την καταγραφή της ιστορίας.

10. Κύρια πηγή έμπνευσης ήταν η μυθική παράδοση του ________ Πολέμου.

11. Το θέμα είναι ο θυμός του Αχιλλέα και οι συνέπειές του. Ο πρώτος στίχος αρχίζει: «________ άειδε θεά...»

12. Η Ιλιάδα παρουσιάζεται ως σύντομη χρονική περίοδος ________ ημερών, πριν από την άλωση της πόλης (Τροίας).

13. Το ποίημα ολοκληρώνεται με την ________ του Έκτορα.

14. Η Ιλιάδα αποτελείται από ________ ραψωδίες.

15. Οι στίχοι της Ιλιάδας είναι συνολικά ________.

Κουίζ

Διάλεξε απάντηση και πάτησε Έλεγχος. Στο δεύτερο μέρος, διάλεξε αν η φράση ταιριάζει στην Ιλιάδα ή στην Οδύσσεια.

Ιλιάδα ή Οδύσσεια;

Ταίριασμα του χάρτη

Πάτησε πρώτα ένα σύμβολο αριστερά και ύστερα τη σημασία του δεξιά.

Σωστά ζευγάρια: 0 / 4

Ποια παράταξη;

Κάθε τόπος ανήκει είτε στις πόλεις των Αχαιών είτε στις πόλεις των Τρώων.

Τοποθεσίες: 0 / 19

Σειρά της πλοκής

Οι φάσεις είναι ανακατεμένες. Βάλε τες στη σειρά με την οποία αναπτύσσεται η πλοκή (1 = αρχή).